Adli Kontrol Kararı Nedir? İhlal Edilirse Ne Olur?

Adli Kontrol Kararı Nedir? İhlal Edilirse Ne Olur?

Ceza yargılamasında tutuklama en ağır koruma tedbiridir. Ancak her olayda tutuklama kararı verilmesi zorunlu değildir. İşte bu noktada adli kontrol kararı, tutuklamaya alternatif bir koruma tedbiri olarak karşımıza çıkar.

Peki adli kontrol nedir? Hangi durumlarda uygulanır? İhlal edilirse ne olur?

Bu yazımızda adli kontrol kararını sade ve anlaşılır şekilde ele alıyoruz.

Adli Kontrol Nedir?

Adli kontrol, CMK m.109 kapsamında düzenlenen ve şüpheli veya sanığın tutuklanması yerine belirli yükümlülüklere tabi tutulmasını ifade eden bir koruma tedbiridir.

Mahkeme veya hâkim, tutuklama şartlarının varlığına rağmen tutuklama yerine daha hafif bir tedbir olarak adli kontrol kararı verebilir.

Amaç;

  • Kaçma riskini önlemek

  • Delilleri karartma ihtimalini engellemek

  • Yargılamanın sağlıklı şekilde yürütülmesini sağlamaktır

Adli Kontrol Şartları Nelerdir?

Adli kontrol kararı verilebilmesi için:

  1. Kuvvetli suç şüphesinin varlığı

  2. Tutuklama nedenlerinden en az birinin bulunması (kaçma şüphesi, delil karartma riski vb.)

  3. Tutuklamanın ölçüsüz olacağı kanaati

gereklidir.

Yani adli kontrol, “suç hafif olduğu için” değil; tutuklamaya kıyasla daha ölçülü bir tedbir olduğu için uygulanır.

Adli Kontrol Yükümlülükleri Nelerdir?

Mahkeme farklı türde adli kontrol tedbirleri uygulayabilir. En sık görülen yükümlülükler şunlardır:

  • Yurt dışına çıkış yasağı

  • Belirli günlerde karakola imza verme

  • Belirli bir yerleşim yerini terk etmeme

  • Belirli kişilere yaklaşmama

  • Elektronik kelepçe uygulaması

  • Güvence (teminat) yatırma

  • Silah bulundurmama

Hâkim, somut olaya göre bir veya birden fazla yükümlülük belirleyebilir.

Adli Kontrol Süresi Ne Kadardır?

CMK 110/A Maddesi gereği;

(1) Ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde adli kontrol süresi en çok iki yıldır. Ancak bu süre, zorunlu hâllerde gerekçesi gösterilerek bir yıl daha uzatılabilir.

(2) Ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde, adli kontrol süresi en çok üç yıldır. Bu süre, zorunlu hâllerde, gerekçesi gösterilerek uzatılabilir; uzatma süresi toplam üç yılı, Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlar ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlarda dört yılı geçemez.

(3) Bu maddede öngörülen adli kontrol süreleri, çocuklar bakımından yarı oranında uygulanır.

Adli Kontrol Kararı İhlal Edilirse Ne Olur?

En kritik konu burasıdır.

Şüpheli veya sanık, adli kontrol yükümlülüklerine bilerek ve isteyerek aykırı davranırsa:

???? Hâkim tutuklama kararı verebilir.

Örneğin:

  • İmza yükümlülüğüne uymamak

  • Yurt dışına kaçmaya çalışmak

  • Yaklaşmama kararını ihlal etmek

gibi durumlar, tutuklama sebebi sayılabilir.

Ancak her ihlal otomatik olarak tutuklama anlamına gelmez. Hâkim ihlalin niteliğini, kasıt olup olmadığını ve somut koşulları değerlendirir.

Adli Kontrol Kararına İtiraz Edilebilir mi?

Adli kontrol kararına karşı iki hafta içinde itiraz edilebilir. 

Ayrıca:

  • Şartların değişmesi

  • Kaçma şüphesinin ortadan kalkması

  • Delillerin toplanmış olması

gibi durumlarda adli kontrolün kaldırılması talep edilebilir.

Adli Kontrol Tutuklama Sayılır mı?

Adli kontrol bir tutuklama değildir. Kişi özgürlüğü tamamen kısıtlanmaz. Ancak bazı yükümlülükler nedeniyle günlük yaşam etkilenebilir.

Bu nedenle adli kontrol, hem bireysel özgürlük hem de kamu güvenliği arasında bir denge mekanizmasıdır.

Uygulamada Sık Sorulan Sorular

Adli kontrol sicile işler mi?

Adli kontrol bir mahkûmiyet değildir. Bu nedenle adli sicil kaydına işlemez.

Adli kontrol kaç yıl sürer?

Yargılama sonuçlanıncaya kadar devam edebilir. Ölçülülük ilkesi gereği gereksiz yere uzatılamaz.

İmza atmayı unutursam ne olur?

Haklı ve belgeye dayalı bir mazeret varsa sorun olmayabilir. Ancak mazeretsiz ihlal tutuklama riskini doğurabilir.

Sonuç

Adli kontrol kararı, ceza yargılamasında tutuklamaya alternatif önemli bir koruma tedbiridir. Ancak yükümlülüklerin ihlali ciddi sonuçlar doğurabilir ve tutuklamaya kadar gidebilir.

Bu nedenle adli kontrol altında bulunan kişilerin yükümlülüklerine titizlikle uyması büyük önem taşır. Somut olayın özelliklerine göre hukuki değerlendirme yapılması gerektiğinden, ceza yargılaması sürecinde profesyonel hukuki destek alınması hak kayıplarının önüne geçebilir.

Tarsus’ta ceza yargılaması süreçleriyle ilgili bilgi arayan kişiler için bu konuda bilinçli hareket etmek önemlidir.